محمد حسن حردانی:
شب یلدا در فرهنگ ایرانی، تنها یک آیین باستانی نیست، بلکه ظرفیتی ارزشمند برای احیای یکی از مهمترین آموزههای دینی، یعنی صلهارحام است. هرچند ریشههای یلدا به تاریخ کهن این سرزمین بازمیگردد، اما آنچه به این شب معنا و قداست میبخشد، امکان پیوند آن با تعالیم توحیدی و اخلاق اسلامی است.
در آموزههای قرآن کریم، پیوند با خویشاوندان جایگاهی والا دارد؛ آنجا که خداوند میفرماید:
«وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ»
(نساء، ۱)
این آیه نشان میدهد که حفظ رابطه با نزدیکان، همتراز تقوای الهی دانسته شده و گسستن آن، آسیب مستقیم به سلامت معنوی جامعه وارد میکند.
شب یلدا، با فراهم کردن زمینه دیدارهای خانوادگی، شنیدن سخن بزرگترها و نشستن بر سفرهای ساده و صمیمی، میتواند به مصداق عملی صلهارحام تبدیل شود؛ عملی که در روایات اهلبیت(ع) عامل افزایش رزق، طول عمر و نزول رحمت الهی شمرده شده است.
از نگاه دینی، ارزش یلدا در ظواهر آن نیست؛ نه در تجمل سفرهها و نه در رقابتهای نمایشی فضای مجازی. بلکه آنچه این شب را مبارک میسازد، نیت الهی، توجه قلبی به خانواده و دلجویی از خویشاوندان بهویژه سالمندان، بیماران و نیازمندان است. گاه یک تماس تلفنی، یک دیدار کوتاه یا دلخوش کردن پدر و مادری سالخورده، عبادتی بزرگتر از بسیاری اعمال مستحبی است.
در شرایطی که جامعه با مشکلات اقتصادی و فشارهای معیشتی روبهروست، میتوان از شب یلدا بهعنوان فرصتی برای همدلی، کمک پنهان و حفظ کرامت اقوام نیازمند بهره گرفت؛ چراکه در منطق دین، صلهارحام تنها دیدار نیست، بلکه گرهگشایی و همراهی نیز هست.
شب یلدا اگر با یاد خدا، نیت قربت و تقویت پیوندهای خانوادگی همراه شود، میتواند از یک رسم ملی به فرصتی معنوی و تربیتی تبدیل گردد؛ فرصتی برای تربیت نسل آینده بر اساس محبت، اخلاق و مسئولیتپذیری اجتماعی. چنین نگاهی است که یلدا را نه در تعارض با دین، بلکه در امتداد فرهنگ ایمانی جامعه اسلامی قرار میدهد.
