در هم تنیدگی بحران سیاسی و نظامی اسرائیل و گزینههای سخت نتانیاهو
وضعیت احزاب بعد از انحلال کنست رژیم صهیونیستی، بیانگر محدود شدن گزینههای کابینه نتانیاهو است.
بعد از چند هفته کشمکش و چالش، دیروز کانال 14 رژیم صهیونیستی گزارش داد که لایحه انحلال پارلمان این رژیم (کنست) با رای اکثریت 110 موافق و بدون هیچ مخالفی، بررسی اولیه خود را پشت سر گذاشت.
رسانههای رژیم صهیونیستی گزارش دادند که انحلال کنست در مرحله مقدماتی تصویب شد؛ سه مرحله دیگر باقی مانده که بررسی آن هفتهها طول خواهد کشید.
انحلال کنست در غیاب نتانیاهو
به گزارش الاخبار، این اقدام همزمان با غیبت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم اشغالگر، از جلسه کنست صورت گرفت. غیبت نتانیاهو در راستای تلاش او برای باز نگه داشتن باب مذاکرات با احزاب حریدی است تا امکان تعلیق روند انحلال و برگزاری انتخابات در موعد اصلی خود در پایان اکتبر آینده فراهم شود.
پیشنویس قانون انحلال کنست به کمیته کنست برای آمادهسازی قرائت اول ارجاع خواهد شد، که به ائتلاف حاکم فرصت میدهد تا از زمان باقیمانده برای تصویب قوانین بحثبرانگیز، مانند پایان دادن به وظایف مشاور حقوقی و اصلاح رسانهها، استفاده کند.
این امر قبل از بسته شدن باب قانونگذاری یکجانبه و مشروط شدن آن به توافق پس از قرائتهای دوم و سوم صورت میگیرد. این وضعیت، بنی گانتس، رهبر حزب “آبی و سفید”، را بر آن داشت تا از امیر اوحانا، رئیس کنست، بخواهد فوراً تمامی “عملیاتهای قانونگذاری فرصتطلبانه و حزبی” را متوقف کند، که در رأس آنها قوانین رسانهها و قانون معافیت حریدیها از خدمت سربازی قرار دارند.
اختلاف شدید میان احزاب صهیونیست/ خنثی شدن مانورهای نتانیاهو
در پشت پرده اختلافات بر سر زمان انتخابات آتی، اختلافات شدید بین گروههای مذهبی صهیونیست نیز برجسته میشود؛ حزب “دیگل هاتوراه” به دنبال برگزاری انتخابات در اول سپتامبر است تا مانورهای نتانیاهو را خنثی کند، در حالی که حزب “شاس” به رهبری آریه درعی بر اواسط سپتامبر اصرار دارد، در میان اتهامات مبنی بر هماهنگی پنهانی با نخستوزیر.
نشانههای این انفجار سیاسی هفته گذشته آغاز شد؛ زمانی که احزاب حریدی پیشنویس انحلال کنست را به دستور خاخام دوف لاندو، رهبر حزب “دیگل هاتوراه”، پس از اطلاع از عدم تمایل نتانیاهو به تصویب قانون معافیت از خدمت سربازی قبل از انتخابات، مطرح کردند.
در آن زمان، حزب “دیگل هاتوراه” اعلام کرد که اعتماد خود را از نخستوزیر سلب کرده و در بیانیهای تاکید کرد که: “ما دیگر به نتانیاهو اعتماد نداریم و به او متعهد نیستیم… و مفهوم بلوک برای ما دیگر وجود ندارد”.
از نظر حریدیها، این امر نشاندهنده تبدیل مانورهای اخیر نتانیاهو، به اقدامات بیثمر برای به تعویق انداختن سقوط حتمی او بود؛ به ویژه اینکه فرمولهای قوانین مطرح شده با وتوی حقوقی داخلی مواجه هستند که حتی در صورت تصویب کنست، تهدید به سقوط آنها در “دادگاه عالی” وجود دارد.
اما بلافاصله پس از رأیگیری برای انحلال کنست، واکنشهای زیادی صورت گرفت؛ حزب “دموکراتها” از این تصمیم استقبال کرد و آن را “آغاز پایان بدترین کابینه در تاریخ اسرائیل که آسیب بیسابقهای به امنیت وارد کرده است” توصیف کرد و معتقد بود که نبرد بعدی “انتخابات 7 اکتبر” است.
در همین راستا، “شورای اکتبر” که شامل خانوادههای کشتهشدگان در عملیات 7 اکتبر 2023 است، بیانیهای صادر و در آن تاکید کرد که “ساعت شنی در برابر کابینه پنهانکاری و بیتوجهی واژگون شده است” و انتخابات یک گزینه را تعیین خواهد کرد: “تشکیل کمیته تحقیق یا ادامه پنهانکاری درباره فاجعه 7 اکتبر”.
در همین راستا، در چارچوب نظرسنجیها، نظرسنجی کانال 12 عبری، 25 کرسی را به “لیکود”، 23 کرسی به “با هم”، 16 کرسی به “یش عتید”، 10 کرسی به “دموکراتها”، 9 کرسی به “شاس”، 8 کرسی به “یهودوت هاتوراه”، 8 کرسی به “اسرائیل خانه ما”، 7 کرسی به “قدرت یهودی”، 5 کرسی به “حدش – تعل” و 5 کرسی به “رعم” و 4 کرسی را به “صهیونیسم مذهبی” اختصاص داد.
در خصوص سهم بلوکهای ائتلافی، نتایج نظرسنجی نشان داد که اپوزیسیون 57 کرسی، ائتلاف 53 کرسی و اعراب سرزمینهای اشغالی 10 کرسی را به دست آوردهاند. این بدان معناست که در بهترین سناریوهای فعلی، نه ائتلاف (به رهبری نتانیاهو) و نه اپوزیسیون (به رهبری بنت) نمیتوانند کابینه جدید را بدون ائتلاف با یکی از احزاب عربی تشکیل دهند. این یک موقعیت حساس محسوب میشود، زیرا پایگاههای انتخاباتی احزاب راستگرا و برخی از احزاب میانه تحت تأثیر امکان ائتلاف با اعراب یا عدم آن قرار میگیرند.
در هم تنیدگی بحران سیاسی و نظامی اسرائیل
در تصویر کلیتر، بحران سیاسی در اسرائیل از تصمیم نظامی جدا به نظر نمیرسد، بلکه بخشی از محاسبات خود جنگ شده است. رأیگیری مقدماتی برای انحلال کنست تأیید میکند که کابینه جنگ وارد مرحلهای از شکنندگی سیاسی شده است؛ حتی اگر ائتلاف هنوز به طور کامل سقوط نکرده باشد.
این بحران، نتانیاهو را در برابر یک معادله دوگانه قرار میدهد: از یک سو، ممکن است او را به اجتناب از گسترش جنگ یا از سرگیری آن قبل از انتخابات سوق دهد. البته باید توجه داشت که هرگونه شکست نظامی، یا بازگشت حملات شدید ایران، یا گسترش جبهه لبنان، یا افزایش هزینه ذخایر و اقتصاد، همه اینها به لحاظ انتخاباتی به ضرر نتانیاهو خواهد شد.
از سوی دیگر، ممکن است نتانیاهو تشدید تنش را فرصتی برای بازسازی صحنه حول “خطر وجودی” و احیای منطق “بدون انتخابات در سایه جنگ” ببیند، یا حداقل خود را به عنوان تنها مردی که قادر به مدیریت یک رویارویی چند جبههای است، تحمیل کند. در حالی که نتانیاهو بیشتر به گزینه دوم تمایل دارد، به نظر میرسد که جنگ ممکن است به او فضای مانور کوتاهی بدهد، اما اگر نتایج واضح و سریعی به دست نیاورد، ممکن است به سرعت به یک بار بزرگ تبدیل شود و سقوط زودهنگام او را رقم بزند.
تحلیلگران تأکید میکنند که در این میان موضع احزاب حریدی عامل تعیینکننده خواهد بود، زیرا آرای آنها ممکن است کفه یکی از دو طرح را سنگینتر کند، که نتانیاهو را در برابر یک چالش سیاسی واقعی برای حفظ کابینه خود و جلوگیری از سقوط آن به دست اپوزیسیون قرار میدهد.
با وجود عدم وجود رقیب جدی برای نتانیاهو در داخل حزب لیکود، این حزب در وضعیت ثبات به نظر نمیرسد. قصد نتانیاهو برای رزرو تعداد زیادی از کرسیها در لیست آینده حزب، نگرانیهایی را ایجاد کرده است؛ به خصوص با صحبت از تمایل او برای تضمین تا ده نامزد از انتخاب شخصی خود، در حالی که نظرسنجیها تنها حدود 25 تا 27 کرسی را به لیکود میدهند. این عملاً به معنای کاهش فرصتهای تعدادی از وزرا و اعضای کنست فعلی برای رسیدن به موقعیتهای تضمین شده است.
این اقدام به عنوان بخشی از تلاشی گستردهتر برای بازسازی لیکود به شکلی وفادارتر به نتانیاهو تلقی میشود. طبق گزارشها، نتانیاهو به دنبال ایجاد لیستی منظم است که شامل شخصیتهایی باشد که بیشتر به او وفاداری شخصی دارند و پایگاههای قدرت مستقل در داخل حزب ندارند.
همچنین، به تعویق افتادن کنفرانس حزب لیکود و اختلافات بر سر انتخابات داخلی (مقدماتی) نشاندهنده ترس از این است که انتخابات مقدماتی، میزان نارضایتی در داخل حزب لیکود را آشکار کند، یا راه را برای درگیریهای داخلی در زمانی حساس باز کند. این نشاندهنده بحران اعتماد بین نتانیاهو و کادرهای حزب او است که نگرانند لیست آینده به جای یک لیست حزبی سنتی، به ابزاری شخصی تبدیل شود.
