گفتوگو با دکتر عبدالکاظم علینژاد، تاریخنگار و مؤلف
دکتر عبدالکاظم علینژاد، تاریخنگار و مؤلف، با مرور قحطی بزرگ دوران اشغال، جنگهای جهانی و دفاع مقدس تأکید کرد که تجربه تاریخی ملت ایران نشان میدهد استقلال، عزت و امنیت تنها در سایه مقاومت، وحدت ملی و اتکاء به مردم حاصل میشود و هرگاه ملت ایران در برابر فشارهای خارجی ایستادگی کرده، توانسته از سختترین بحرانها با سربلندی عبور کند.
حافظه تاریخی ملتها و تجربه تلخ اشغال
تاریخ برای ملتها صرفاً روایت گذشته نیست، بلکه گنجینهای از تجربهها و درسهایی است که میتواند راه آینده را روشن کند. بسیاری از مسائل امروز ریشه در رخدادهای گذشته دارند و بدون شناخت تاریخ، تحلیل صحیح تحولات کنونی ممکن نیست.
به گزارش ندای رسا دکتر عبدالکاظم علینژاد، تاریخنگار و مؤلف، با اشاره به اهمیت حافظه تاریخی ملتها اظهار کرد: ملتهایی که گذشته خود را فراموش میکنند، ناگزیر هزینه تکرار خطاهای تاریخی را خواهند پرداخت. تاریخ ایران سرشار از تجربههایی است که نشان میدهد قدرتهای استعماری هیچگاه خیرخواه ملتهای مستقل نبودهاند و حضور آنان در کشورهای مختلف معمولاً با دخالت، فشار، غارت منابع و تضعیف حاکمیت ملی همراه بوده است.
وی با اشاره به رخدادهای جنگ جهانی اول و دوم گفت: ایران با وجود اعلام بیطرفی، از تعرض قدرتهای خارجی در امان نماند. کشور ما عملاً به عرصه رقابت قدرتهای جهانی تبدیل شد و مردم ایران هزینه سنگینی برای این وضعیت پرداختند. فشارهای اقتصادی، ناامنی، تخریب زیرساختها و محدود شدن حاکمیت ملی تنها بخشی از پیامدهای این اشغال بود.
استاد عبدالکاظم علینژاد خاطرنشان کرد که یکی از مهمترین درسهای این دوره تاریخی آن است که اشغالگران آمدند و رفتند اما ملت ایران باقی ماند. هویت ملی و دینی مردم ایران با وجود تمام فشارها حفظ شد و اراده ملت در برابر خواست بیگانگان تسلیم نشد.
قحطی بزرگ؛ سندی از پیامدهای اشغال و استعمار
دکتر عبدالکاظم علینژاد در ادامه به یکی از تلخترین حوادث تاریخ معاصر ایران اشاره کرد و گفت: قحطی بزرگ ایران در سالهای ۱۹۱۷ تا ۱۹۱۹ میلادی، همزمان با جنگ جهانی اول، از فاجعهبارترین وقایع تاریخ کشور به شمار میآید؛ حادثهای که به مرگ میلیونها ایرانی انجامید و آثار عمیقی بر ساختار اجتماعی و اقتصادی کشور برجای گذاشت.
این تاریخنگار و پژوهشگر تأکید کرد که جنگ و حضور نیروهای بیگانه، روند تولید و توزیع مواد غذایی را به شدت مختل کرده بود. ناامنی راهها، کمبود نیروی کار، اختلال در حملونقل و از بین رفتن ظرفیتهای تولیدی، زندگی مردم را با مشکلات فراوان مواجه ساخته بود.
معاون پژوهش شبکه الاهواز افزود: افزون بر این مشکلات، نیروهای انگلیسی بخش قابل توجهی از ارزاق و محصولات مورد نیاز مردم را برای تأمین نیازهای خود و قشونشان جمعآوری و انبار میکردند. همین مسئله سبب شد بحران غذایی در بسیاری از مناطق کشور تشدید شود.
وی تصریح کرد: نیروهای بیگانه با اشغال بخشهایی از ایران، به غارت منابع کشور از جمله محصولات کشاورزی و مواد غذایی پرداختند. نتیجه این سیاستها کمبود شدید مواد غذایی، افزایش سرسامآور قیمتها و تشدید رنج مردم بود. از این رو، قحطی بزرگ را نمیتوان صرفاً یک پیامد طبیعی جنگ دانست، بلکه باید آن را در چارچوب سیاستهای استعماری و بیتوجهی قدرتهای اشغالگر به وضعیت ملت ایران تحلیل کرد.
به گفته استاد عبدالکاظم علینژاد، مطالعه این رخداد تاریخی نشان میدهد هرگاه قدرتهای خارجی بر سرنوشت ملتها مسلط شدهاند، نخستین قربانیان، مردم عادی بودهاند و همین تجربه تاریخی ضرورت حفظ استقلال و اقتدار ملی را بیش از پیش آشکار میکند.
دفاع مقدس؛ نبرد ارادهها و ملت سربلند ایران
دکتر عبدالکاظم علینژاد در ادامه سخنان خود به جنگ تحمیلی عراق علیه ایران پرداخت و آن را یکی از برجستهترین جلوههای مقاومت در تاریخ معاصر دانست.
وی اظهار کرد: جنگ هشتساله را نباید صرفاً یک درگیری میان دو کشور تلقی کرد. رژیم بعث عراق در آن دوران از حمایت گسترده قدرتهای جهانی برخوردار بود. کمکهای مالی، نظامی، اطلاعاتی و سیاسی فراوانی در اختیار صدام قرار گرفت تا جمهوری اسلامی ایران را از مسیر خود منحرف کنند.
این تاریخنگار و مؤلف یادآور شد: صدام حسین در حقیقت نماینده جریانی بود که میخواست اراده ملت ایران را در هم بشکند. محاسبه آنان این بود که ایرانِ تازه انقلابکرده توان مقاومت در برابر چنین فشاری را نخواهد داشت؛ اما واقعیت میدان خلاف این تصور را ثابت کرد.
استاد عبدالکاظم علینژاد تصریح کرد: ملت ایران در شرایطی وارد دفاع مقدس شد که با محدودیتهای فراوانی روبهرو بود، اما ایمان، روحیه ایثار و اعتماد به نفس ملی توانست این کمبودها را جبران کند. جوانان این کشور با دست خالی اما با ارادهای استوار در برابر دشمن ایستادند و اجازه ندادند اهداف متجاوزان محقق شود.
وی افزود: مهمترین دستاورد دفاع مقدس حفظ عزت ملی بود. دشمنان تصور میکردند میتوانند جمهوری اسلامی را وادار به تسلیم کنند، اما ملت ایران نه تنها تسلیم نشد بلکه سربلند و مرفوعالرأس از این آزمون تاریخی خارج شد.
معاون پژوهش شبکه الاهواز خاطرنشان کرد: تاریخ بعدها نشان داد بسیاری از قدرتهایی که از صدام حمایت میکردند، در نهایت خود او را کنار گذاشتند و نابود کردند. این مسئله اثبات میکند که قدرتهای بزرگ در روابط بینالملل بر اساس منافع خود عمل میکنند و نمیتوان امنیت و آینده کشور را بر وعدههای آنان بنا کرد.
وی تأکید کرد که تجربه دفاع مقدس، نمونهای روشن از نقش مردم در حفظ استقلال کشور است. هرگاه مردم در صحنه بودهاند، دشمنان در رسیدن به اهداف خود ناکام ماندهاند و این حقیقتی است که بارها در تاریخ معاصر ایران تکرار شده است.
مقاومت؛ راهبردی تاریخی و ریشهدار در فرهنگ اسلامی
دکتر عبدالکاظم علینژاد در بخش پایانی این گفتوگو به مفهوم مقاومت پرداخت و آن را یک تجربه موفق تاریخی و یک اصل ریشهدار در فرهنگ اسلامی دانست.
وی اظهار کرد: برخی تصور میکنند سازش با قدرتهای سلطهگر میتواند امنیت و رفاه به همراه داشته باشد، اما تاریخ خلاف این موضوع را ثابت کرده است. در بسیاری از موارد، عقبنشینی در برابر زیادهخواهیها تنها موجب افزایش فشارها و مطالبات طرف مقابل شده است.
این تاریخنگار و مؤلف خاطرنشان کرد: از دوران اشغال ایران در جنگهای جهانی گرفته تا سالهای دفاع مقدس، هر زمان روحیه مقاومت در جامعه تقویت شده، کشور توانسته از تهدیدها عبور کند و استقلال خود را حفظ نماید.
پشتوانه قرآنی فرهنگ مقاومت
استاد عبدالکاظم علینژاد با اشاره به مبانی دینی مقاومت گفت: مقاومت تنها یک راهبرد سیاسی نیست، بلکه در آموزههای اسلامی و قرآنی دارای جایگاهی رفیع است.
وی با استناد به آیه شریفه قرآن کریم یادآور شد:
«كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ وَعَسَىٰ أَن تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ»
جنگ و پیکار بر شما مقرر شده است، در حالی که آن را ناخوش میدارید؛ چه بسا چیزی را خوش نداشته باشید اما خیر شما در آن باشد.
دکتر عبدالکاظم علینژاد اظهار کرد: این آیه بیانگر آن است که بسیاری از مسئولیتهای بزرگ تاریخی و اجتماعی در ظاهر دشوار و سنگین هستند، اما آثار و برکات آنها در آینده ملتها آشکار میشود. تجربه ملت ایران در دفاع مقدس نیز نمونهای روشن از همین حقیقت قرآنی است.
وی همچنین به آیه دیگری از قرآن کریم اشاره کرد و گفت:
«فَضَّلَ اللهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا»
خدای متعال برای مجاهدان نسبت به کسانی که از میدان مجاهدت دوری میکنند، فضیلت و پاداشی بزرگ قرار داده است.
معاون پژوهش شبکه الاهواز تأکید کرد: این فضیلت برای مجاهدت و ایستادگی در راه حق است. از نگاه قرآن، عزت، استقلال و سربلندی ملتها بدون هزینه و تلاش به دست نمیآید و همین منطق الهی در طول تاریخ اسلام و انقلاب اسلامی بارها خود را نشان داده است.
وی در جمعبندی سخنان خود اظهار داشت: از قحطی بزرگ دوران اشغال تا دفاع مقدس و سایر چالشهای تاریخی، یک حقیقت مشترک وجود دارد و آن اینکه ملت ایران هرگاه بر ایمان، وحدت و مقاومت تکیه کرده، توانسته از دشوارترین بحرانها عبور کند. تاریخ ایران به روشنی نشان میدهد که تسلیمناپذیری در برابر فشارهای خارجی یک سنت ریشهدار و پیروزمندانه است و حفظ این روحیه میتواند آیندهای عزتمند، مستقل و مقتدر برای کشور رقم بزند.
